บทความสุขภาพ | หลังและเอว

ปวดเอวข้างเดียว เกิดจากอะไร? เช็กสาเหตุให้ตรงจุด

ปวดเอวข้างเดียวแบบไหนที่พบบ่อย

คนที่มี ปวดเอวข้างเดียว อาจอธิบายว่าเมื่อยตึง ลึก ๆ แปลบ หรือเหมือนไฟช็อต ความรู้สึกแต่ละแบบไม่ได้ยืนยันสาเหตุด้วยตัวเอง แต่ช่วยให้แพทย์ซักประวัติได้ตรงจุดมากขึ้น ลองสังเกตว่าปวดอยู่ด้านซ้ายหรือขวา ปวดเฉพาะเอวหรือร้าวไปก้นและขา และสัมพันธ์กับการไอ จาม เดิน นั่ง หรือปัสสาวะหรือไม่

ถ้า ปวดเอวข้างเดียว แล้วเคลื่อนไหวบางท่ากระตุ้นชัด เช่น ลุกจากเก้าอี้ บิดตัว หรือก้ม อาจเกี่ยวกับกล้ามเนื้อ เอ็น หรือข้อต่อบริเวณหลัง การพักจากกิจกรรมที่กระตุ้นชั่วคราวและค่อย ๆ กลับมาเคลื่อนไหวตามอาการอาจช่วยได้ แต่ไม่ควรฝืนจนปวดมากขึ้น

แยกปวดเอวจากกล้ามเนื้อ ไต และเส้นประสาทอย่างไร

1. ปวดเอวจากกล้ามเนื้อหรือข้อต่อ

ปวดเอวข้างเดียว จากกล้ามเนื้อมักเริ่มหลังใช้งานมาก ยกของ ออกแรง หรืออยู่ท่าเดิมนาน อาจกดเจ็บและเปลี่ยนตามท่าทาง แต่ลักษณะนี้เป็นเพียงแนวทางสังเกต ไม่ใช่การวินิจฉัยแน่นอน หากไม่ดีขึ้น เป็นซ้ำบ่อย หรือรบกวนการนอนและการเดิน ควรได้รับการประเมิน

2. ปวดเอวที่อาจเกี่ยวกับไตหรือระบบทางเดินปัสสาวะ

เมื่อ ปวดเอวข้างเดียว ร่วมกับไข้ หนาวสั่น คลื่นไส้ ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะถี่ หรือปัสสาวะมีเลือด ควรคิดถึงสาเหตุอื่นนอกเหนือจากกล้ามเนื้อ ไม่ควรนวดแรงหรือซื้อยารับประทานเองเพื่อกลบอาการ เพราะอาจทำให้การประเมินล่าช้า

3. ปวดเอวร่วมกับเส้นประสาท

ปวดเอวข้างเดียว ที่ร้าวผ่านก้นลงขา มีชา เสียวซ่า หรือแรงขาลดลง อาจเกี่ยวกับการระคายเคืองของรากประสาทและต้องแยกจาก กระดูกทับเส้น การตรวจร่างกายช่วยดูแนวอาการ การเคลื่อนไหว รีเฟล็กซ์ และกำลังกล้ามเนื้อได้เหมาะกว่าการเดาจากตำแหน่งปวดเพียงอย่างเดียว

ปัจจัยที่ทำให้ปวดเอวข้างเดียวชัดขึ้น

• นั่งทำงานหรือขับรถท่าเดิมนาน แล้วลุกขึ้นมาเจ็บ
• ยกของด้วยการบิดเอวหรือก้มหลังมาก
• เพิ่มกิจกรรมหรือออกกำลังเร็วเกินไป
• นอนน้อย เครียด หรือกล้ามเนื้อเกร็งต่อเนื่อง
• มีอุบัติเหตุ ล้ม หรือถูกกระแทก

แนวทาง WHO สนับสนุนการดูแลปวดหลังแบบยึดผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง ใช้การให้ความรู้ การเคลื่อนไหวหรือออกกำลังกายที่เหมาะสม และประเมินหลายปัจจัยร่วมกัน ไม่ควรยึดวิธีเดียวหรือการตรวจภาพถ่ายเป็นคำตอบทั้งหมด

เริ่มดูแลตัวเองเมื่อปวดเอวข้างเดียว

ในกรณีที่อาการไม่รุนแรงและไม่มีสัญญาณอันตราย ให้ลดกิจกรรมที่กระตุ้น ปวดเอวข้างเดียว ชั่วคราว แต่ยังขยับตัวเบา ๆ ตามที่ทำได้ เปลี่ยนอิริยาบถเป็นระยะ และจัดท่านั่งให้เท้าวางเต็มพื้น หากต้องการยืดหรือบริหาร ควรเริ่มจากช่วงการเคลื่อนไหวที่ไม่เพิ่มอาการ ไม่ใช่ฝืนกดหรือดัดหลังแรง ๆ

ถ้าอาการ ปวดเอวข้างเดียว เกิดซ้ำหรือมีอาการร้าวลงขา การประเมินรายบุคคลจะช่วยเลือกแนวทางที่เหมาะ เช่น การปรับกิจกรรม กายภาพบำบัด การฝังเข็ม หรือการดูแลอื่นตามสาเหตุและโรคร่วม การผ่าตัดอาจจำเป็นในบางข้อบ่งชี้ แต่ไม่จำเป็นสำหรับทุกคน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับปวดเอวข้างเดียว

บทความนี้ให้ความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัยหรือคำสั่งรักษา โปรแกรมดูแลและผลลัพธ์แตกต่างกันตามสาเหตุ ความรุนแรง โรคประจำตัว และการประเมินรายบุคคล